Từ một ca bệnh thực tế đến thông điệp giáo dục sức khỏe cho cộng đồng người lao động vùng biển
Lặn biển là công việc gắn với sinh kế của nhiều ngư dân và người lao động vùng biển. Tại Quy Nhơn và khu vực duyên hải, hoạt động khai thác thủy sản, làm việc dưới nước diễn ra thường xuyên, vì vậy việc trang bị kiến thức về lặn an toàn và nhận biết tai biến sau lặn có ý nghĩa thiết thực đối với sức khỏe cộng đồng.
Một trong những tai biến nguy hiểm là bệnh giảm áp. Khi người thợ lặn nổi lên mặt nước quá nhanh hoặc không tuân thủ đúng quy trình giảm áp, khí trơ hòa tan trong máu và mô có thể hình thành các bọt khí, ảnh hưởng đến tuần hoàn và hệ thần kinh, gây tê bì, yếu hoặc liệt chi, rối loạn thăng bằng, rối loạn tiểu tiện và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Một lần lặn biển và những triệu chứng bất thường xuất hiện ngay sau khi nổi lên
Ngày 01/8/2026, anh Phan Thanh Diễn, 35 tuổi, làm nghề lặn biển, thực hiện một lần lặn tại khu vực biển Nhơn Châu, ở độ sâu khoảng 30–32 m. Sau khi nổi lên mặt nước đột ngột, anh xuất hiện đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, yếu tứ chi, bí tiểu và không thể tự đi lại
Người bệnh được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai cấp cứu và hỗ trợ thở oxy. Ngày 04/8/2026, người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng Quy Nhơn để tiếp tục điều trị oxy cao áp.
Tại bệnh viện, người bệnh được thăm khám, đánh giá tình trạng thần kinh, sức cơ, cảm giác và khả năng vận động; điều trị oxy cao áp theo phác đồ Hart–Kindwall trong buồng đơn, đồng thời kết hợp chương trình phục hồi chức năng phù hợp.
Những ngày tiếp theo, chương trình phục hồi chức năng tập trung tăng sức cơ hai chi dưới, kiểm soát tư thế, chuyển tư thế, tập đứng và tập đi. Tình trạng vận động và bí tiểu dần cải thiện. Đến ngày 18/8/2026, người bệnh đã vận động tốt hai chi dưới, đi lại được và chỉ còn chóng mặt nhẹ.
Oxy cao áp – cần tiếp cận sớm khi có chỉ định
Đối với bệnh giảm áp, oxy cao áp là phương pháp điều trị đặc hiệu quan trọng khi có chỉ định. Người bệnh càng được đánh giá và điều trị sớm càng có cơ hội hạn chế tổn thương và thuận lợi hơn cho quá trình hồi phục.
Trường hợp trên cho thấy dù người bệnh tiếp cận oxy cao áp sau một khoảng thời gian kể từ khi xảy ra tai biến, việc kết hợp oxy cao áp và phục hồi chức năng vẫn mang lại cải thiện tích cực. Tuy nhiên, người lao động không nên vì vậy mà trì hoãn điều trị. Khi xuất hiện triệu chứng bất thường sau lặn, cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
Những dấu hiệu sau lặn không được bỏ qua
Yếu hoặc liệt tay, chân; khó đứng, khó đi hoặc đi loạng choạng. Tê bì, giảm hoặc mất cảm giác ở tay, chân hoặc thân mình. Chóng mặt, đau đầu, rối loạn thăng bằng hoặc phối hợp vận động. Khó thở, đau ngực hoặc mệt mỏi bất thường. Bí tiểu, tiểu không tự chủ hoặc rối loạn đại tiện. Lú lẫn, rối loạn ý thức hoặc các biểu hiện thần kinh bất thường khác.
Khi nghi ngờ tai biến do lặn, cần ngừng lặn, đưa người bệnh đến nơi an toàn và liên hệ cấp cứu y tế càng sớm càng tốt. Nếu có điều kiện, oxy nồng độ cao có thể được sử dụng trong thời gian chờ vận chuyển theo hướng dẫn chuyên môn.
Không tự ý cho người bệnh lặn trở lại để “giảm áp”; không chờ triệu chứng tự hết và không trì hoãn chuyển viện chỉ vì biểu hiện tạm thời thuyên giảm.
Phòng ngừa từ trước khi xuống nước
Từ một ca bệnh đến thông điệp giáo dục sức khỏe cộng đồng
Việc điều trị thành công một người bệnh vì thế không nên chỉ dừng ở câu chuyện chuyên môn. Từ ca bệnh thực tế, Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng Quy Nhơn mong muốn lan tỏa kiến thức phòng ngừa tai biến nghề nghiệp, góp phần nâng cao nhận thức và bảo vệ sức khỏe cộng đồng ngư dân, thợ lặn và người lao động trên biển.
Bên cạnh điều trị oxy cao áp, phục hồi chức năng có vai trò giúp người bệnh từng bước lấy lại sức cơ, thăng bằng, khả năng đứng, đi lại, tự chăm sóc và trở lại cuộc sống. Phát hiện sớm, chuyển viện sớm, điều trị oxy cao áp kịp thời khi có chỉ định và phục hồi chức năng phù hợp là những mắt xích quan trọng trong hành trình hồi phục.
LẶN AN TOÀN – NHẬN BIẾT SỚM – CHUYỂN VIỆN SỚM
OXY CAO ÁP KỊP THỜI – PHỤC HỒI CHỨC NĂNG PHÙ HỢP
